Ερώτηση και ΑΚΕ στη Βουλή από τη ΝΙΚΗ
Τα 48 κειμήλια και τα λείψανα
του τσάρου Σαμουήλ
Ποιες ελληνικές αξιώσεις παραμένουν ενεργές μετά τη συμφωνία με τη Βουλγαρία;
ΕΡΩΤΗΣΗ στη Βουλή και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων κατέθεσε η ΝΙΚΗ, η οποία απευθύνεται προς την υπουργό Πολιτισμού κα. Μενδώνη, και τον υπουργό Εξωτερικών κ. Γεραπετρίτη, σχετικά με την επιστροφή στην Ελλάδα, 48 κειμηλίων που είχαν κλαπεί από τις Ιερές Μονές Εικοσιφοινίσσης Παγγαίου και Ιωάννη Προδρόμου Σερρών.
Όπως αναφέρεται στην ερώτησή της η ΝΙΚΗ, «προκύπτουν σοβαρά νομικά και διπλωματικά ερωτήματα μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 και του σχετικού πρωτοκόλλου παράδοσης-παραλαβής στις 3 Οκτωβρίου 2026».
Σύμφωνα με την ερώτηση, «η δημόσια συζήτηση απέκτησε νέα διάσταση μετά τις παρεμβάσεις του πρώην αναπληρωτή Υπουργού Πολιτισμού Κώστα Τζαβάρα, ο οποίος είχε συμμετάσχει στις ελληνοβουλγαρικές διαπραγματεύσεις την περίοδο 2012–2013. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις αφορούσαν πολύ μεγαλύτερο αριθμό ελληνικών πολιτιστικών αγαθών και εξέφρασε σοβαρές ενστάσεις για τους όρους της σημερινής συμφωνίας και για την παράδοση των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ».
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται επίσης και στις διατάξεις της Συνθήκης του Νεϊγύ της 27ης Νοεμβρίου 1919 «η οποία ρύθμισε, μεταξύ άλλων, ζητήματα επιστροφής αντικειμένων που είχαν αφαιρεθεί από εδάφη κρατών κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το άρθρο 125 προβλέπει την υποχρέωση της Βουλγαρίας να επιστρέψει αντικείμενα κάθε είδους και αξίες που είχαν αφαιρεθεί, κατασχεθεί ή δεσμευθεί από εδάφη της Ελλάδας, της Ρουμανίας και της Σερβίας, εφόσον ήταν δυνατόν να ταυτοποιηθούν στη βουλγαρική επικράτεια. Για την εφαρμογή της διάταξης προβλεπόταν επίσης η υποβολή σχετικών καταλόγων από τις ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις προς τη Διασυμμαχική Επιτροπή».
Επισημαίνεται ακόμα, ότι, «το ζήτημα αποκτά πρόσθετη βαρύτητα καθώς, σύμφωνα με δημόσιες παρεμβάσεις εκκλησιαστικών και πολιτικών προσώπων, ο αριθμός των πολιτιστικών αγαθών που αφαιρέθηκαν από μονές και ιστορικούς χώρους της Ανατολικής Μακεδονίας κατά την περίοδο της βουλγαρικής κατοχής ήταν πολλαπλάσιος των 48 αντικειμένων που περιλαμβάνονται στη σημερινή συμφωνία. Ήδη η Ιερά Μητρόπολη Δράμας έχει αναφερθεί σε εκατοντάδες κειμήλια και χειρόγραφα μόνο από την Ιερά Μονή Εικοσιφοινίσσης.
Παράλληλα, στην επίσημη κυβερνητική ενημέρωση δεν έχει δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο του Μνημονίου Κατανόησης, τα παραρτήματα και οι κατάλογοί του, ούτε προκύπτει αν υπάρχει ρητή ρήτρα σύμφωνα με την οποία η συμφωνία δεν συνιστά παραίτηση, περιορισμό ή οριστική διευθέτηση των υπόλοιπων ελληνικών αξιώσεων.
Η ανάγκη αποσαφήνισης είναι ακόμη μεγαλύτερη καθώς η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε στη δημόσια ανακοίνωσή της τον όρο «μεταφέρθηκαν» για τα γεγονότα του 1917 και χαρακτηρίζει τη διαδικασία ως «αμοιβαία κατάθεση», γεγονός που καθιστά αναγκαίο να διευκρινιστεί ποια ακριβώς νομική φύση αποδίδει η Ελληνική Δημοκρατία στην επιστροφή των συγκεκριμένων αντικειμένων και αν τα θεωρεί προϊόν λεηλασίας και αντικείμενο ιστορικής ελληνικής αξίωσης».
Τέλος, μέσω της ΑΚΕ, η ΝΙΚΗ ζητάει «το πλήρες υπογεγραμμένο Μνημόνιο Κατανόησης Ελλάδας–Βουλγαρίας της 29ης Σεπτεμβρίου 2026, στην ελληνική και στις λοιπές επίσημες γλώσσες του, μαζί με όλα τα παραρτήματα, προσαρτήματα και συνοδευτικά κείμενα.
Το πλήρες πρωτόκολλο ή τα πρωτόκολλα παράδοσης-παραλαβής που υπογράφηκαν στις 3 Οκτωβρίου 2026 στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού» καθώς και άλλα έγγραφα.
