Η άγνωστη εκκλησιαστική
κληρονομιά της Δράμας
αποκαλύπτεται σε μια σημαντική έκδοση
► Παρουσιάζεται το Σάββατο στο Νευροκόπι το βιβλίο: «Από πέτρα και ξύλο σε σάρκωμα και γλυκασμό. Οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες στην Π. Ε. Δράμας»
► Μιλάνε στον «Π.Τ.» οι αρχαιολόγοι, κα. Μ. Κοντογιαννοπούλου και Μ. Παρχαρίδου
Του Θανάση Πολυμένη
Ο ΝΟΜΟΣ Δράμας, είναι μια περιοχή η οποία βρίθει από Ναούς Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών χρόνων και οι περισσότεροι από αυτούς είναι άγνωστοι στο ευρύ κοινό και αξίζει να καταγραφούν.
Το κενό αυτό, έρχεται να καλύψει ένα βιβλίο – λεύκωμα που κυκλοφόρησε αυτό το διάστημα και έχει τίτλο: «Από πέτρα και ξύλο σε σάρκωμα και γλυκασμό. Οι βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες στην Περιφερειακή Ενότητα Δράμας».
Πρόκειται για ένα εξαιρετικό λεύκωμα, το οποίο είναι συνεργασία τριών ανθρώπων από τη Δράμα. Τα κείμενα έχει γράψει ο κ. Βασίλης Μεσσής, δρ. Βυζαντινής Αρχαιολογίας, Φιλόλογος, ενώ τις υπέροχες φωτογραφίες έχουν ετοιμάσει οι εξαιρετικοί φωτογράφοι Κώστας Βιδάκης και Σοφία Σιγγιρίδου. Η σύμπραξη των τριών, απέδωσε ένα ιδιαίτερα καλαίσθητο αποτέλεσμα, που συνδυάζει την επιστημονική ακρίβεια με την καλλιτεχνική ευαισθησία και τη γνώση με τη συγκίνηση, μέσα από τις μνήμες του παρελθόντος.
Η παρουσίαση του βιβλίου – λευκώματος με τίτλο: «Από πέτρα και ξύλο σε σάρκωμα και γλυκασμό, θα γίνει για πρώτη φορά το ερχόμενο Σάββατο 31 Ιανουαρίου και ώρα 18.30, στο αμφιθέατρο του Δήμου Κ. Νευροκοπίου.
Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, μπορεί κανείς να ταξιδέψει στο χθες, το σήμερα και το αύριο των εκκλησιών της περιοχής: των ταπεινών και των ξεχωριστών, των φροντισμένων και των εγκαταλελειμμένων, των αφανών και όσων κέντρισαν την προσοχή της επιστήμης. Πρόκειται για ένα ουσιαστικό οδοιπορικό μνήμης, έρευνας και πολιτισμού, που φωτίζει τη διαχρονική παρουσία τους στον τόπο μας.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, θα μιλήσουν:
– Μαρία Κοντογιαννοπούλου, δρ Βυζαντινής Αρχαιολογίας, Προϊσταμένη Τμήματος Βυζαντινών & Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων, Εφορεία Αρχαιοτήτων Δράμας
– Μάγδα Παρχαρίδου, δρ Βυζαντινής Αρχαιολογίας, Προϊσταμένη Τμήματος Βυζαντινών & Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων, Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς
– Βασίλης Μεσσής, δρ Βυζαντινής Αρχαιολογίας, Φιλόλογος
Την εκδήλωση υποστηρίζουν: Η Ιερά Μητρόπολη Νευροκοπίου και Ζιχνών – Η εταιρεία Wonderplant (χορηγός του λευκώματος) – Οι Φίλοι του Αρχαιολογικού Μουσείου Δράμας – Ο Δήμος Κάτω Νευροκοπίου.
Σημειώνεται ότι η πρώτη παρουσίαση γίνεται στο Νευροκόπι, καθώς η πλειοψηφία των μνημείων που παρουσιάζονται βρίσκονται σ’ εκείνη την περιοχή.
Κοντογιαννοπούλου: Μια σημαντική συμβολή
Σε μια σύντομη δήλωσή της στον «Π.Τ.» η δρ. Μαρία Κοντογιαννοπούλου, Προϊσταμένη του Τμήματος Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων, της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δράμας, σημειώνει ότι πρόκειται για μια έκδοση, η οποία «συμβάλλει σημαντικά και ουσιαστικά και λειτουργεί υποστηρικτικά στο έργο της προστασίας των Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων της Π.Ε. Δράμας.
Όπως τονίζει «το λεύκωμα με τίτλο “Από πέτρα και ξύλο σε σάρκωμα και γλυκασμό” είναι αφιερωμένο στις βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες της Περιφερειακής Ενότητας Δράμας. Πολύτιμο εργαλείο που αναδεικνύει, με επιστημονική τεκμηρίωση και αισθητική αρτιότητα, ένα ιδιαίτερα σημαντικό τμήμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ενισχύει με ουσιαστικό τρόπο το καθημερινό μας έργο στο Τμήμα Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δράμας. Θερμά συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές του εγχειρήματος».
Παρχαρίδου: Στοιχεία καταγραφής
Για το βιβλίο, μίλησε επίσης στον «Π.Τ.» και η κα. Μάγδα Παρχαρίδου, δρ Βυζαντινής Αρχαιολογίας, Προϊσταμένη Τμήματος Βυζαντινών & Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων και Μουσείων, Εφορεία Αρχαιοτήτων Κιλκίς, η οποία θα κάνει και την παρουσίαση.
Όπως σημειώνει, «το βιβλίο αναφέρεται στις εκκλησίες της περιοχής της Δράμας και είναι το πρώτο ειδικό βιβλίο το οποίο παρουσιάζει το σύνολο των εκκλησιών και των δύο Μητροπόλεων που είναι στην περιοχή μας από την πλευρά του ειδικού επιστήμονα. Ο κύριος Μεσσής είναι αρχαιολόγος, ειδικευμένος στη Βυζαντινή αρχιτεκτονική. Επισκέφτηκε όλα αυτά τα μνημεία και πραγματικά καταθέτει την πείρα του και τη γνώση που έχει για τα μνημεία της περιοχής μας».
Όπως επισημαίνει, «συνεργάστηκε με τον Κ. Βιδάκη, που είναι ένας καταξιωμένος βραβευμένος φωτογράφος και με τη Σ. Σιγγιρίδου που επίσης έχει πείρα στην επαγγελματική φωτογράφιση και έβγαλαν αυτό το πάρα πολύ ωραίο βιβλίο. Είναι ελκυστικό για τον αναγνώστη, γιατί έχει έγχρωμη και πολύ καλή φωτογραφία. Περιέχονται επίσης χαρακτηριστικά στοιχεία από κάθε ναό, στοιχεία για την ιστορία των χωριών που παρουσιάζονται οι ναοί τους. Είναι ένα βιβλίο που πραγματικά δεν πρέπει να λείπει από κανέναν που πραγματικά ενδιαφέρεται για τον πολιτισμό στην περιοχή μας».
Η φωτογραφία της Αγίας Σοφίας στη Δράμα, από το λεύκωμα, είναι των Κώστα Βιδάκη και Σοφίας Σιγγιρίδου.
Η κατάσταση των ναών
Ερωτώμενη για το ποια είναι σήμερα η κατάσταση των ναών αυτών, η κα. Παρχαρίδου, τονίζει ότι «δεν είναι όλοι σε καλή κατάσταση. Καταρχήν παρουσιάζονται ναοί οι οποίοι είναι κοντά στα σύνορα, απομονωμένοι. Είναι ναοί οικισμών που δεν υπάρχουν πια και είναι ότι απέμεινε από αυτούς, όπως είναι το Ακρινό. Το Ακρινό όμως είναι μια καλή περίπτωση γιατί το φρόντισαν, αποκατέστησαν τη στέγη του ας πούμε και έτσι έσωσαν και τις τοιχογραφίες που είχε στο εσωτερικό του».
Συνεχίζοντας, επισημαίνει ακόμα, ότι, «έχουμε άλλους ναούς που δεν κατάφεραν να σωθούν, όπως είναι ο Άγιος Γεώργιος στον Κριθαρά που είναι ένα ερείπιο που ρημάζει, ενώ πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό μνημείο, σπάνιο δηλαδή για την περιοχή μας, επειδή ανήκει στις τρίκλιτες βασιλικές και πραγματικά είναι σπάνιο για την περιοχή. Παρόλα αυτά σήμερα είναι σε ερειπιώδη κατάσταση».
Εξηγεί ακόμα, ότι «η έρευνα εξακολουθεί να είναι σε εξέλιξη, όπως είναι η Αγία Σοφία στη Δράμα για παράδειγμα. Παρ’ όλα αυτά ο ενδιαφερόμενος πάλι παίρνει κάποιες πληροφορίες οι οποίες είναι και ειδικές και πάρα πολύ καινούργιες γιατί αυτό το οποίο ξέραμε μέχρι τώρα για το ναό είναι το ότι είναι του 10ου αιώνα, ενώ τώρα πλέον με το βιβλίο αυτό, με τη γνώση που φέρνει το βιβλίο αυτό και εκτός Δράμας, γνωρίζουμε ότι πρόκειται για ναό ο οποίος χτίστηκε στη θέση παλαιοχριστιανικής βασιλικής και ότι στον χώρο του είχε και ένα ταφικό παρεκκλήσιο μεσοβυζαντινό επίσης».
Χαρακτηρισμός ως αρχαιολογικοί χώροι
Ερωτώμενη αν όλοι αυτοί οι ναοί έχουν χαρακτηριστικοί ως αρχαιολογικοί χώροι, τονίζει ότι «δεν είναι όλοι κηρυγμένοι και αυτό επίσης είναι η συμβολή του βιβλίου γιατί πραγματικά μας δείχνει ναούς που είναι σημαντικοί, παρά το ότι δεν έχουν προλάβει να κηρυχθούν». Διευκρινίζει μάλιστα χαρακτηριστικά, ότι, μέσα από το βιβλίο αυτό, «παρουσιάζεται και άγνωστη σκευή πολλών από τους ναούς, που έχουν κάποιες εικόνες που είναι ενδιαφέρουσες, γίνεται λόγος για επώνυμους κτίστες, για επώνυμους ζωγράφους, για επώνυμους ξυλογλύπτες».
