Με την πανσέληνο του Αυγούστου στο Κεφαλάρι
Η Ακρόπολη Κεφαλαρίου
είναι ο τελευταίος κρίκος
στο δίκτυο των αρχαίων φρυκτωριών
Εκδηλώσεις «Ήχος και Φως από την Πανσέληνο» στο θεατράκι Κεφαλαρίου
Του Θανάση Πολυμένη
ΣΤΗ ΧΘΕΣΙΝΗ έκδοση του «Π.Τ.», (Τετάρτη 19 Αυγούστου), αναφερθήκαμε με λεπτομέρειες στον αρχαιολογικό χώρο στην περιοχή των εργατικών κατοικιών του Αρκαδικού. Αφενός γιατί πρόκειται για μια ιδιαίτερη περίπτωση καθώς είναι ο αρχαιότερος χρονικά χώρος και βρίσκεται στον αστικό ιστό της Δράμας, και αφετέρου ότι, με την ευκαιρία της γιορτής της πανσελήνου του Αυγούστου, ο χώρος θα ανοίξει για πρώτα φορά για το κοινό.
Στο σημερινό μας σημείωμα, παρουσιάζουμε στοιχεία για την Ακρόπολη του Κεφαλαρίου ή Ακρόπολη της Παναγιάς στο Κεφαλάρι. Πρόκειται για έναν αρχαιολογικό χώρο, ο οποίος θα συμμετέχει για άλλη μια χρονιά στις γιορτές της πανσελήνου.
Να σημειωθεί ότι, ο αρχαιολογικός χώρος της Ακρόπολης Κεφαλαρίου άνοιξε για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 2024.
«Ήχος και Φως από την πανσέληνο» στο Κεφαλάρι
Στο πλαίσιο του εκδηλώσεων και με ώρα έναρξης 20.30 στις 28 Αυγούστου στην Ακρόπολη Κεφαλαρίου, θα πραγματοποιηθεί μουσική συναυλία με τίτλο: «Ήχος και Φως από την Πανσέληνο του Αυγούστου».
Η εκδήλωση γίνεται σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Μορφωτικό Σύλλογο Κεφαλαρίου. Η Ακρόπολη Κεφαλαρίου είναι ένας σημαντικός, πρόσφατα αναδειγμένος αρχαιολογικός χώρος στον Νομό μας, τοποθετημένος στον Λόφο της Παναγίας στο Άνω Κεφαλάρι. Αποτελούσε στρατηγικό οχυρωματικό σημείο και το τελευταίο σημείο ενημέρωσης και ελέγχου προς την αρχαία πόλη των Φιλίππων.
Θα πρέπει να σημειωθεί πάντως, ότι, καθώς υπάρχει πρόβλημα με το δρόμο μέχρι το ύψος του αρχαιολογικού χώρου, η εκδήλωση θα τελεστεί στο θεατράκι που βρίσκεται κάτω.
Αρχαιολογικός χώρος από το 1980
Τι είναι όμως και τι περιλαμβάνει ο αρχαιολογικός χώρος της Ακρόπολης Κεφαλαρίου ή Ακρόπολης της Παναγιάς; Σύμφωνα με τα στοιχεία που μας δίνει η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δράμας κα. Πουλιούδη, ο χώρος κηρύχθηκε ως αρχαιολογικός με σχετικό ΦΕΚ από το 1980. Βρίσκεται στον ομώνυμο λόφο, σε υψόμετρο 410 μ. Βορειοδυτικά του αρχαιολογικού χώρου, σε απόσταση 2 χλμ., από την περιοχή που εκτείνεται ο σύγχρονος οικισμός του Κεφαλαρίου, ενώ νοτιοανατολικά αυτού, και σε αντίστοιχη απόσταση, βρίσκεται ο σύγχρονος οικισμός της Λυδίας.
Ο οχυρωματικός περίβολος της ακρόπολης προσαρμόζεται στις απαιτήσεις του αναγλύφου, διαμορφώνοντας σχήμα ακανόνιστο, ενώ διακόπτεται στα σημεία όπου η πλαγιά γίνεται απόκρημνη.
Το μήκος του μέχρι τώρα αποκαλυπτόμενου τμήματος του περιβόλου φτάνει περίπου τα 140 μ. Το πάχος του τείχους υπολογίζεται από 1,70 έως 2,20 μ., ενώ το ύψος του δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Το τείχος είναι χτισμένο από ογκώδεις, μεγάλους και κανονικούς ημιακατέργαστους λίθους, χωρίς συνδετικό υλικό σε μεγάλο μέρος της περιμέτρου, κατασκευή που χρονολογείται κατά τους ελληνιστικούς χρόνους ή και νωρίτερα.
Περιοχές όπου εντοπίζονται κατά τόπους τμήματα κτισμένα με ασβεστοκονίαμα, υποδεικνύουν μεταγενέστερες επεμβάσεις, όπως ανακατασκευές, επισκευές και συντηρήσεις τμημάτων του ήδη υφιστάμενου περιβόλου. Μεγάλο μέρος της ανωδομής του περιβόλου έχει αποσυναρμολογηθεί λόγω φυσικών αιτιών (απρόσκοπτη βλάστηση, μετακινήσεις υπεδάφους, έντονα καιρικά φαινόμενα κα.)
Εσωτερικά του περιβόλου εικάζεται παρουσία αρχιτεκτονικών καταλοίπων, αλλά λόγω της πυκνής βλάστησης και των επιχώσεων δεν εντοπίζεται κάποιο τμήμα με διακριτές γεωμετρικές αναλογίες κτίσματος ή συγκροτήματος κτισμάτων. Νοτιοδυτικά του περιβόλου, εντοπίζονται διάσπαρτα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, ασαφών ορίων, που υποδεικνύουν, ωστόσο, το εύρος της οχύρωσης. Με τη βοήθεια πανοπτικών ψηφιακών προγραμμάτων μπορεί να εκτιμηθεί προσεγγιστικά η έκτασης της οχύρωσης, που φαίνεται να ξεπερνά τα 15000 τ.μ.
Στο κάμπο της Δράμας και των Φιλίππων
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι, η Ακρόπολη Κεφαλαρίου, αποτελούσε επί της ουσίας μια φρυκτωρία στο δίκτυο των φρυκτωριών που χρησιμοποιούσε η αρχαία πόλη των Φιλίππων που βρίσκεται πολύ κοντά σε ευθεία γραμμή.
Είναι ένας χώρος, που χρησιμοποιούνταν για την ειδοποίηση και ενημέρωση των κατοίκων της περιοχής των Φιλίππων, από κάθε κίνδυνο και για κάθε γεγονός και συνδεόταν οπτικά με την Ακρόπολη της Αδριανής και με την Ακρόπολη της Πλατανιάς και του Πολυσύκου όπου υπήρχαν αντίστοιχες φρυκτωρίες, καθώς η κάθε Ακρόπολη είχε οπτική επαφή με τις επόμενες.
Όλες αυτές οι ακροπόλεις, επί της ουσίας φιλοξενούσαν στις κορυφές τους τις περίφημες φρυκτωρίες, σημεία δηλαδή στα οποία άναβαν φωτιές και ειδοποιούσαν για τα επερχόμενα το τελικό πόλισμα, όπως την πόλη των Φιλίππων.
Η φρυκτωρία ήταν ένα σύστημα οπτικής επικοινωνίας με φρυκτούς, δηλαδή φλεγόμενους πυρσούς ή δαυλούς, που χρησιμοποιήθηκε κυρίως στην αρχαιότητα για τη μετάδοση μηνύματος σε μακρινή απόσταση. Το άναμμα του πρώτου πυρσού ακολουθούσαν διαδοχικά οι υπόλοιποι φρυκτωροί ώστε να αναμεταδοθεί η είδηση.
Η ακρόπολη Κεφαλαρίου αποτελούσε ένα τέτοιο σημείο και ήταν η τελευταία ακρόπολη – φρυκτωρία πριν από τους Φιλίππους, καθώς από εκεί ειδοποιούνταν πλέον η αντίστοιχη ακρόπολη.
Κατάλοιπα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, η Ακρόπολη Κεφαλαρίου βρίσκεται σε ένα τέτοιο σημείο, από το οποίο υπήρχε οπτική επαφή με τον κάμπο των Φιλίππων, όπου σύμφωνα με κάποια στοιχεία τα οποία όμως δεν είναι πλήρως επιβεβαιωμένα, είχε γίνει η περίφημη Μάχη των Φιλίππων το 42 π.Χ. με αντιπάλους τον Οκταβιανό και τον Μάρκο Αντώνιο από τη μία πλευρά και τον Βρούτο με τον Κάσσιο από την άλλη.
Στην πλαγιά πιο κάτω από την Ακρόπολη έχουν βρεθεί ορειχάλκινα λυχνάρια που επιβεβαιώνουν την παρουσία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην περιοχή, ενώ στα ριζά της ακρόπολης έχουν βρεθεί και τμήματα του Κεφαλαρίου που ύδρευε τους Φιλίππους και την ίδια τη Νεάπολη.
Όπως σημειώνει τέλος η κα. Πουλιούδη, «πρόκειται για ένα καίριο και σημαντικό σημείο, γιατί πέρα από τις πηγές του Κεφαλαρίου, οι οποίες μας δίνουν αρκετές πληροφορίες – καθώς σ’ αυτές τις πηγές βαφτίστηκε και η ίδια η Αγία Λυδία – γνωρίζουμε και έχουμε βρει τμήματα του ρωμαϊκού αγωγού, μέρος του οποίου βρίσκεται στην περιοχή, ενώ υπάρχει και ένας προϊστορικός οικισμός, ο οποίος πιθανολογείται ότι είχε κατοίκηση ακόμα και μέχρι τα μεταβυζαντινά χρόνια».
