ΠΑΛΙΑ ΔΡΑΜΑ «Η πορεία πείνας των Καπνοπαραγωγών
της Προσοτσάνης: Η μεγάλη κινητοποίηση του 1952 στη Δράμα»
Έρευνα –επιμέλεια Ιωάννης Στ. Σταυρίδης
ΔΡΑΜΑ 14. Πέντε περίπου χιλιάδες καπνοπαραγωγοί της κωμοπόλεως Προσωτσάνης και των γύρω χωρίων κατηυθύνθησαν προς Δράμαν πεζή συν γυναιξί και τέκνοις, διανύσαντες είκοσι περίπου χιλιόμετρα, εις ένδειξιν διαμαρτυρίας δια την τραγικήν κατάστασιν κατάστασιν εις την οποίαν περιήλθεν ο καπνοπαραγωγικός κόσμος της χώρας.
Το απόγευμα του Σαββάτου η επιτροπή αγώνος εις σύσκεψιν της εν Προσωτσάνη, προήλθεν εις απόφασιν, όπως πραγματοποιήση την πορείαν πείνης προς Δράμαν.
Τας μεσημβρινάς ώρας της Κυριακής ο διευθυντής της ΑΤΕ Προσωτσάνης κ. Βαρδαλής εγνώρισε προς την επιτροπήν, ότι έλαβεν έγκρισιν του κεντρικού, όπως χορηγήση προκαταβολήν καλλιεργητικών δανείων ανά 25.000 δρχ κατά στρέμμα, υποσχεθείς την από σήμερον έναρξιν ταύτης και περάτωσιν μέχρι της αύριον.
Κατόπιν τούτου επραγματοποιήθη την 5ην μ.μ. της Κυριακής νέα σύσκεψις των μελών της επιτροπής προς την οποίαν ανεκοινώθη η διαταγή, αλλ’ απεφασίσθη η πορεία, αφ΄ ενός μεν διότι εθεωρήθη μικρόν το ποσόν της προκαταβολής των 25.000 δρχ και αφ΄ ετέρου διότι σκοπός της δια πορείας πείνης διαμαρτυρίας είνε η άμεσος έναρξις της συγκεντρώσεως των παλαιών καπνών και αγορά των νέων εσοδείας 1951.
Σήμερον Δευτέραν, με την ανατολήν του ηλίου, χωρικοί των γύρω χωρίων κατήρχοντο κατά φάλαγγας εις την Προσωτσάνην, ενώ οι κώδωνες των εκκλησιών εκρούοντο πενθίμως. Εις τας 8 π.μ. είχε σχηματισθή μια ογκώδης συγκέντρωσις από άνδρας, γυναίκας παιδία, γέρους και γρηές, η οποία με επι κεφαλής τον δήμαρχον Προσωτσάνης εξεκίνησε προς την Δράμαν. Η φαλαγξ κατελάμβανεν απόστασιν πέντε περίπου χιλιομέτρων επί της δημοσίας οδού.
Η κορυφή της φάλαγγος έφθασεν εις την Λαυρεντιανήν Μονήν όπου η είσοδος της πόλεως περί την 11.15΄. Εκείς εστάθμευσε δια να δοθή καιρός να φθάσουν και οι βραδυπορούντες και μετά ημίσειαν ώραν συνέχισε την πορείαν εισελθούσα εις την πόλιν με επικεφαλής τον δήμαρχον, τους προέδρους κοινοτήτων, των συνεταιρισμών και μαύρας σημαίας.
Την στιγμήν εκείνη, ως εκ συνθήματος, άπαντα τα καταστήματα της αγοράς Δράμας, ήρχισαν να κλείνουν εις ένδειξιν συμπαθείας προς τους αναξιοπαθούντας καπνοπαραγωγούς.
Εις την πλατείαν Ελευθερίας είχον συγκεντρωθή λόγω και της εβδομαδιαίας αγοράς άλλαι χιλιάδες αγροτών εξ άλλων χωρίων, οι οποίοι προέβαινον εις εκδηλώσεις συμπαθείας.
Οι διαδηλωταί κατηυθύνθησαν εις την νομαρχίαν όπου ανήλθεν επιτροπή εκ των δημάρχων Προσωτσάνης και Δοξάτου, των προέδρων κοινοτήτων και γεωργικών συνεταιρισμών, η οποία εγένετο δεκτή από τον νομαρχούντα και τον διοικητήν χωροφυλακής.
Η επιτροπή ανέφερε την τραγικήν οικονομικήν κατάστασινεις την οποίαν έχει περιέλθει ο καπνοπαραγωγικός κόσμος και τους λόγους οι οποίοι τους οδήγησαν εις κάθοδον πορείας πείνης και επέδωκε σημείωμα αιτημάτων δια του οποίου ζητείται:
- Καθορισμός ημέρας ενάρξεως της συγκεντρώσεως των καπνών εσοδείας 1950 εις την καθορισθείσαν υπό του κράτους τιμή
- Χορήγησις επαρκών καλλιεργητικών δανείων προς κάλυψιν εξόδων καλλιεργείας και βιοτικών ααγκών.
- Οριστική ρύθμισις του καπνικού ζητήματος.
- Καθορισμός τιμής ασφαλείας εσοδείας καπνών 1951 – 1952, άμεσος έναρξις αγορών υπό του εμπορίου και συγκέντρωσις των υπολειφθησομένων και
- Απαλλαγήν εκ τόκων υπερημερίας δύο εξαμήνων καθότι η μη διάθεσις των καπνών δεν εγένετο εξ υπαιτιότητος των καπνοπαραγωγών.
Η επιτροπή εδήλωσεν επιπροσθέτως, ότι οι καπνοπαραγωγοί δεν πρόκειται να αποχωρήσουν, εάν δεν λάβουν σαφή κυβερνητικήν απάντησιν περί χορηγήσεως επαρκούς καλλιεργητικού δανείου.
Εν τω μεταξύ οι διαδηλωταί καταλαβόντες τον αυλόγυρον της νομαρχίας και τας πέριξ οδούς παρέμειναν εκεί, προβαίνοντες εις εκδηλώσεις με σύνθημα την συγκέντρωσιν υπό του κράτους των καπνών.
Κατόπιν τούτου ο νομαρχών κ. Τσώκος εδήλωσεν ότι θα επικοινωνήση τηλεγραφικώς με την κυβέρνησιν.
Μέχρι της 2 μ.μ. όμως δεν είχε καταστή δυνατή η επικοινωνία και οι διαδηλωταί εξηκολούθουν να παραμένουν εις την νομαρχίαν.
Εσημειώθησαν μερικαί λιποθυμίαι και τινες μεταφέρθησαν εις το νοσοκομείον. Επίσης εγνώσθη ότι πολλοί ασθενικοί ιδία γέροντες και παιδιά, ακολουθούντες τα πορείαν κατέπεσαν κατά μήκος της οδού Προσωτσάνης – Δράμας.
ΚΑΙ ΕΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΝ
Κατά την διάρκειαν της αναμονής του πλήθους εις το προαύλιον της νομαρχίας, προσήλθεν ο βουευτής κ. Βεζιρτζόγλου, όστις και συνωμίλησε μετά της ευρισκομένης την ώραν εκείνην εις το γραφείον του κ. νομαρχούντος επιτροπής.
Το πλήθος αντιληφθέν τον κ. Βεζιρτζόγλου ηξίωσε δια κραυγών να εξέλθη εις τον εξώστην και να ομιλήση προς αυτό. Αντί του κ. Βεζιρτζόγλου εξήλθεν ο δήμαρχος Δοξάτου κ. Μουμτζής και τότε το πλήθος εξετράπη εις ύβρεις.
Την στιγμήν εκείνην εσημειώθη μια λιποθυμία, συνεπεία της οποίας επηκολούθησε σύγχυσις εις το πλήθος.
Ο κ. Βεζιρτζόγλου εξελθών της νομαρχίας κατηυθύνθη εις την πλατείαν. Το πλήθος αντιληφθέν τηγν αναχώρησίν του, τον ηκολούθησεν εις το φαρμακείον Λιάμη, όπου εισήλθεν. Εκεί κατέφθασε και άλλο πλήθος. Δύναμις αστυνομικών καταφθάσασα με επι κεφαλής τον διοικητήν χωροφυλακής, επέβαλε την τάξιν δια της πειθούς».
